Materiaal
PVD versus verguldsel: waarom het ene blijft en het andere afgaat
Vrijwel elk goudkleurig stuk dat niet van massief goud is, heet "verguld", en die term dekt twee processen die vrijwel niets gemeen hebben behalve de kleur die ze opleveren.
Het ene verklaart waarom goedkope sieraden binnen een maand vlekkerig worden op de randen. Het andere is wat de luchtvaart en horlogekasten gebruiken.
Galvanisch vergulden, de standaard
Standaard vergulden is galvanisch: het stuk gaat in een oplossing met goudionen en een elektrische stroom zet er een laagje op af. Het is snel, goedkoop, en de laag is doorgaans 0,5 micron of minder — ongeveer een honderdste van de dikte van een vel papier.
Die laag ligt als een aparte jas op het basismetaal. Overal waar het stuk schuurt — de binnenkant van een ring, de achterkant van een hanger, het slotje van een ketting — slijt die jas als eerste door, en wat eronder verschijnt is waar het stuk werkelijk van gemaakt is. Meestal messing.
PVD, het andere proces
PVD staat voor physical vapour deposition. Het stuk gaat in een vacuümkamer, een goudtarget wordt tot plasma verdampt, en de damp wordt op moleculair niveau het oppervlak van het basismetaal in gedreven. Dat is het punt: het ligt niet op het oppervlak, het wordt er deel van.
De laag is ook veel dikker — doorgaans 1 tot 3 micron in plaats van een fractie — en wordt met hoge energie afgezet, wat een hardheid geeft die galvanisch vergulden niet haalt. Daarom wordt PVD gebruikt op boorkoppen, horlogekasten en chirurgisch gereedschap, geen van alle plekken waar een coating mag afbladderen.
Wat "18k goud PVD" betekent
Het karaatgetal beschrijft de goudlegering die verdampt wordt, precies zoals bij een massief stuk: 18k is 75% goud. Het zegt niets over hoeveel goud er op het eindproduct zit, en dat geldt voor elk verguldcijfer.
Wat de term betekenis geeft is de combinatie. 18k goud PVD op 316L staal is een harde, gebonden goudlaag over een basis die niet zou corroderen of je huid groen zou maken, zelfs als je er doorheen sleet. 18k goud PVD op messing is een betere coating over een basis die nog steeds messing is. De coating is altijd maar de helft van het antwoord.
Slijt PVD uiteindelijk af?
Uiteindelijk wel, zoals elke coating, bij genoeg schuring. Het eerlijke verschil zit in de tijdschaal en de manier van falen: galvanisch verguldsel begeeft het in weken tot maanden, zichtbaar, in vlekken op de contactpunten; PVD op staal telt in jaren en wordt geleidelijk dunner in plaats van af te bladderen.
Het praktische gevolg is wat er dán gebeurt. Op messing legt slijtage een reactief metaal bloot en gaat het stuk de huid tekenen. Op staal legt slijtage staal bloot — een iets andere kleur en verder niets.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen PVD en verguldsel?+
Galvanisch vergulden zet met stroom in een oplossing een goudlaag af — meestal onder 0,5 micron, als een aparte jas erbovenop. PVD verdampt goud in vacuüm en drijft het op moleculair niveau het oppervlak in, 1 tot 3 micron dik en veel harder. Het ene is een jas, het andere is gebonden.
Is 18k goud PVD echt goud?+
Het goud dat wordt afgezet is een echte 18k legering — 75% goud. Maar het karaat beschrijft de legering, niet hoeveel ervan op het stuk zit, en dat geldt voor elk verguldcijfer. De basis eronder telt minstens even zwaar.
Hoe lang gaat PVD-verguldsel mee?+
Jaren in plaats van maanden bij dagelijks dragen, en het wordt geleidelijk dunner in plaats van in vlekken af te bladderen. De dikte (1 tot 3 micron tegen minder dan 0,5) en de moleculaire binding verklaren het verschil.
Is vacuümvergulden hetzelfde als PVD?+
Ja — "vacuümverguld" is de gewone omschrijving van wat physical vapour deposition doet. Vacuümvergulden, vacuüm-ionvergulden en PVD verwijzen naar dezelfde procesfamilie.
Stel twee vragen, niet één: wat is de coating, en wat zit eronder. Het tweede is wat uiteindelijk tevoorschijn komt.